Chuyện ba con khỉ

Ba con khỉ là triết học hay khoa học? Có ba con khỉ, con con bịt mắt, con bịt tai, bịt mồm. Tôi từng hỏi về ý nghĩa của ba con khỉ và được biết ba con khi tượng trưng cho việc không nhìn, không nghe, không nói. Theo triết lý ba con khỉ thì không nhìn, không nghe, không nói sẽ biết được mọi sự.

Vấn đề tôi muốn nói ở đây là triết lý ba con khỉ đơn thuần là một quan niệm cổ điển hay có cơ sở khoa học. Theo tôi, triết lý ba con khỉ xuất phát từ cách cảm nhận của người xưa về tiếp nhận và xử lý thông tin trong bộ não con người. Khi chúng ta không nghe, không nhìn, không nói thì không có nghĩa là các giác quan không tiếp nhận thông tin và và não bộ vẫn xử lý thông tin thu được từ bên ngoài. Vấn đề mẫu chốt có lẽ là khi chúng ta không cố tình nhìn, nghe, nói thì quá trình thu thập và xử lý thông tin diễn ra một cách tự nhiên nhất, não bộ hoạt động ở trạng thái hoàn hảo nhất và từ đó mang lại hiệu quả tư duy cao nhất. Tôi không dám khẳng định nhưng có lẽ khi Archimedes hô Eureka và nhảy ra khỏi bồn tắm là lúc não bộ ông tổng hợp mọi thông tin bao gồm các thông tin thu thập có chủ đích và không chủ đích trong trạng thái não bộ hoạt động hoàn hảo nhất, có lẽ khi phát minh Archimedes không thực sự nghĩ tới công việc. Rồi thì câu chuyện Newton và quả táo, dù rằng đây là câu chuyện fake nhưng tôi tin là có mối liên hệ gì đó giữa tư duy vô thức và kết quả nghiên cứu, nếu không Newton đã không nói đến chuyện quả táo. Khi xưa Archimedes, Newton nghĩ gì khi phát minh thì chỉ các ông ấy biết nhưng tôi tin rằng trong số chúng ta rất nhiều người đã từng phát hiện ra những điều thú vị khi chúng ta không thực sự chú tâm đến nó.

Có lẽ triết lý ba con khỉ xuất phát trước khi chúng ta có các khái niệm chính thống về nghiên cứu khoa học, thời đó các quyết định của con người chủ yếu được thực hiện thông qua quá trình nhìn nhận và tư duy, do vậy việc áp dụng triết lý ba con khỉ giúp tối ưu hoá quá trình tiếp nhận và xử lý thông tin. Có lẽ ngày đó để có thể không nhìn mà vẫn nhìn, không nghe mà vẫn nghe, không nói mà vẫn nói, hay nói một cách khoa học là để não bộ có thể tiếp nhận và xử thông tin một cách hoàn hảo thì người ta phải tu luyện theo một cách đặc biệt nào đó, và có lẽ đây là một trong những lý do người ta tu hành.

Ngày nay, khoa học kỹ thuật phát triển, các nghiên cứu được tiến hành giúp quá trình ra quyết định chính xác và đạt kết quả cao, tuy vậy, tôi triết lý ba con khỉ vẫn có ý nghĩa thực tế. Khoa học không phải lúc nào cũng giúp đưa ra giải pháp tuyệt đối, đặc biệt là trong khoảng thời gian ngắn, việc đưa ra quyết định dựa trên cảm nhận đóng vai trò hết sức quan trọng, triết lý ba con khỉ vẫn luôn có một vai trò nhất định.

Triết lý ba con khỉ rất hay nhưng để áp dụng thì thật khó. Tu hành giúp con người phát huy nhiều năng lực tiềm ẩn, tuy vậy, để tu thành chính quả thì không chỉ ngày một ngày hai, người ta dành cả đời người để tu mới mong thành chính quả, thế nhưng người tu thì không đời và người đời thì không tu, tu xong không biết gì về đời nên lại chả thể quay lại giúp đời, người đời thì quá nhiều sân si nên thật khó để tu.  

Câu chuyên con khỉ thực ra còn con khỉ thứ tư, nhưng việc giải thích con khỉ này khá rắc rối, xin phép để người đọc tự giải thích.

Leave a Reply

%d bloggers like this: